Crowdsourcing

Kolejny krok w ewolucji modelu dystrybucji. P2P zamiast B2C – to jak media społecznościowe vs. telewizja tylko, że absolutnie we wszystkim.

crowd1Crowdsourcing to wyzwolenie twórczej energii i stworzenie sieci współpracy o potencjale i rozmiarach do tej pory nieznanych. Rozproszeni dawniej konsumenci, tworzą teraz dobrze skomunikowane sieci świadomych klientów. Po co zgadywać czego mogą chcieć klienci, gdy teraz można ich o to zapytać? Rozproszeni twórcy często marnowali swój potencjał, gdy teraz znajdują się na odległość maila od inwestorów. Dlaczego zadowalać się kilku czy kilkunastu osobową burzą mózgów skoro dzięki Internetowi można w nią zaangażować tysiące ludzi?

Często przyjmuje się, że pierwszym przykładem wykorzystania crowdsourcingu przez biznes było rozpisanie przez Toyotę konkursu na najlepszą propozycję logo w 1936 roku. O skali postępu, jaki się dokonał świadczy fakt, że w 2009 roku udało się zbudować pierwszy w całości stworzony metodą crowdsourcingu samochód – Fiata Mio.
Portale crowdsourcingowe stanowią duże ułatwienia nie tylko dla firm, ale również dla freelancerów, którzy mogą oferować swoje usługi pracując zdalnie, poza sztywnymi strukturami, spontanicznie tworząc przydatne sieci powiązań w ramach danej branży lub społeczności.


crowd2Jest to wspólne projektowanie i tworzenie przedsięwzięć przez ludzi, którzy często nigdy nie mieli okazji się spotkać. Istotą crowd creation jest pełny i swobodny dostęp do danych, specyfikacji i planów, tak aby nikogo nie wykluczać z procesu twórczego. Jeśli projekt powstaje na bazie pracy wykonanej wcześniej przez inne osoby należy to podkreślić poprzez odwołanie się do odpowiedniej licencji, np. creative commons.

Najbardziej znane przykłady crowd creation to m.in. system operacyjny Linux, ogromna galeria online wysokiej jakości zdjęć amatorskich iStock, portal rozwoju otwartego oprogramowania SourceForge. Amerykańska firma crowdsourcingowa Quirky zajmująca się kolektywnym projektowaniem, wdrażaniem i sprzedawaniem innowacyjnych projektów o najróżniejszym charakterze i skali nawiązała niedawno współpracę z General Electric. Działalność Quirky opiera się w całkowicie zaangażowaniu zwartej społeczności wynalazców i użytkowników zgodnie z mottem firmy: „produkty tworzone przez prawdziwych ludzi – takich jak Ty”. Nawet popularny reżyser Tim Burton korzysta z crowd creation zwracając się do fanów by przysyłali mu swoje pomysły na scenariusz do nadchodzącego filmu.


crowd3Jak sama nazwa wskazuje, chodzi o przeniesienie demokratycznego mechanizmu głosowania na decyzje rynkowe takie jak: wprowadzenie nowej linii produktowej, wybór nazwy produktu lub akcji z zakresu CSR w którą firma miałaby się zaangażować. Jest to zarazem forma badań marketingowych, jak i okazja do budowy społeczności wokół marki i jej przedsięwzięć.

Do crowd votingu odwołują się szukające miejsca na rynku startupy, organizacje non-profit, ale także firmy. Toyota poszukując chwytliwej nazwy dla nowego modelu Priusa zwróciła się o opinię do internautów. Pepsi rozpoczęło w 2010 r. program Refresh pozwalający każdemu zgłosić projekt w jednej z sześciu kategorii, których wspólnym mianownikiem było „odświeżenie” lokalnych społeczności. Kategorie obejmowały więc m.in. ochronę zdrowia, edukację, kulturę i sztukę. Zgłaszający nie musiał mieć żadnej wiedzy z zakresu występowania o granty. O tym, którzy projekt zostanie sfinansowany decydowali internauci w głosowaniu.


crowd4„Mądrość tłumu” to przykład sytuacji, w której ilość przechodzi w jakość. Ogromne pokłady informacji i danych jakie można zgromadzić łącząc wysiłki globalnej i różnorodnej społeczności przekraczają możliwości jakiegokolwiek pojedynczego człowieka.

Dobrym tego przykładem jest społecznie zaangażowane przedsięwzięcie Ushahidi. Stworzone przez jej informatyków proste w użyciu mapy interaktywne dotkniętych trzęsieniami ziemi Haiti oraz Chile wydatnie pomogły niosącym pomoc odnaleźć potrzebujących.

Charakter grupy fokusowej z wyraźnie rozrywkowym zacięciem przyjęła się amerykańska Hollywood Stock Exchange. Giełda hollywoodzka notuje „akcje” poszczególnych aktorów, reżyserów i filmów „nabywane” przez widzów. Dla marketerów z wytwórni filmowych jest to niewyczerpany zasób cennych informacji zdobywanych pod kątem promocji. W 2007 r. użytkownicy serwisu poprawnie przewidzieli 32 na 39 werdyktów Akademii w noc rozdawania Oskarów.

Przypadek kolektywnej mądrości który każdy znać może z codziennego doświadczenia to Wikipedia.


crowd4Finansowanie społecznościowe to mechanizm pozyskiwania środków na w zasadzie dowolny projekt: biznesowy, artystyczny, charytatywny, naukowy, etc. Jest to możliwe dzięki platformom crowdfundingowym, czyli internetowym serwisom w ramach których społeczność decyduje, które projekty wesprzeć, w zamian za zaoferowane pieniądze mogąc liczyć na jakąś gratyfikację.

Nagrody te mogą być materialne (np. produkt na który prowadzona jest zbiórka, limitowana wersja określonego dobra, wycieczka) lub symboliczne (osobisty list od twórcy, spotkanie z artystą, bycie wspominanym w filmie).

Same platformy crowdfundingowe utrzymują się z prowizji, które pobierają od udanych zbiórek.

Usuwając ogniwa pośredniczące między twórcą a odbiorcą finansowanie społecznościowe pozwala zachować temu pierwszemu większą niezależność i swobodę, temu drugiemu natomiast możliwość oddziaływania na to jakie kształt produkt, wydarzenie lub usługa przyjmie.

Wyróżnić można kilka modeli crowdfundingu:

  1. Przedsprzedażowy – oferent zbiera na określony produkt, który istnieje tylko jako prototyp. Jeśli uzyska wymaganą kwotę, wpłacający uzyskają gratyfikacje zbieżne z wysokościami swojego wkładu.
  2. Donacyjny – kluczowym czynnikiem napędzającym wpłaty jest cel, gratyfikacje mają najczęściej symboliczny lub emocjonalny charakter
  3. Udziałowy – każda wpłata równa się wykupieniu określonej ilości „cegiełek”, które uprawniają do pobierania dywidendy od zysków danego projektu, firmy czy artysty

Nad zgromadzonymi środkami aż do momentu przekazania ich zbierającemu, kontrolę i dozór mają niezależne firmy obsługujące transkacje internetowe takie jak PayPal czy AmazonPay.